[box type=”shadow” align=”” class=”” width=””]این شهرستان با 1276 کیلومتر مربع وسعت ، کوچکترین شهرستان استان یزد است و به لحاظ تراکم نسبی جمعیت بعد از یزد قرار دارد .میبد در 50 کیلومتری شمال غربی یزد واقع شده است .بافت تاریخی این شهر آن را در زمره یکی از نمونه های نادر شهرهای باستانی ایران قرار داده است .[/box]
در یک روایت افسانه ای آمده است که میبد در روزگار کیومرث (نخستین پادشاه ) ساخته شد و نخستین آدمیان از راه آب و دریا به این سرزمین پای گذاشتند ، همچنین روایت شده « میبد » را « میبدار» ، «بیده » را «بیدار» ، از سرهنگان یزدگرد سوم , و مهرجرد (مهرگرد ) را « مهرنگار » دختر انوشیروان ساسانی ساخت .
سکه هایی نیز از عهد پوراندخت ساسانی (24 ق ) ضرب میبد دیده شده است .وجود راه های باستانی ، کهن دژ و برخی بناهای کهن و نام باستانی آن که در بیشتر کتابهای تاریخی و جغرافی وجود دارد ، نشان از دیرینگی این دیار دارد .
بناهای تاریخی میبد عبارتند از :
مسجد جامع میبد
از مهم ترین بناهای تاریخی باقی مانده از دوران اسلامی در شهر میبد است که مساحتی در حدود سه هزار متر مربع دارد .بخش اصلی مسجد شامل صحن بزرگ ، گنبد خانه و ایوان همراه با شبستان های اطراف است که فضای تابستانه محسوب می شود و گرمخانه شرقی و غربی و شمالی نیز دارد که شبستان های زمستانی مسجد هستند . مسجد امام حسن (ع) و مسجد حاجی حسن علی از جمله ساختمان های این مجموعه هستند .
آب انبار کلار
آب انبار کلار درست روبروی در ورودی کاروانسرای شاه عباسی جای گرفته و بر اساس سنگ نوشته آن ، مربوط به قرن 11 ق است ویژگی ساختاری آب انبار کلار به گونه ای است که خستگان راه ، تنها با چند پله انگشت شمار به پاشیر آب انبار می رسیدند .
آب انبار کلار هنوز هم به عنوان یک منبع آب آشامیدنی قابل بهره برداری است .
چاپارخانه
پیشینه چاپارخانه در ایران به دوره هخامنشی می رسد .از این مراکز , به عنوان ایستگاه های مبادلات نامه ای استفاده می شده است . وظیفه چاپارخانه ها نگهداری و تیمار تعدادی اسب تیز رو و پیک تازه نفس جهت ارسال و مبادله سریع نامه ها و امانت های مهم بوده است .از این رو چاپارخانه ها به صورت قلعه ساخته شده که دفاع و حفاظت از آن میسر باشد و این اهمیت از برج ها و دیوارهای بلند و روزنه های دیدبانی و تیراندازی و موقعیت خوب دفاعی آن پیداست .
این چاپارخانه در سالهای اخیر مرمت شده و به موزه پست میبد تبدیل گردیده است .
یخچال خشتی
یخچال خشتی با قدمتی که به پیش از دوره قاجار می رسد یکی از معدود یخچال های به جای مانده در استان یزد است که از خشت و گل ساخته شده .
بخش عمده این بنای با شکوه عبارتند از دیوارهای سایه انداز ، حوض یخ بند ، مخزن یخچال و گنبد .
دیوارهای شرقی و غربی و جنوبی آن در زمستان ، سایه انداز سردی را در محوطه یخچال فراهم ساخته که در شبهای چله با انداختن آب قنات به حوض پهناور و کم عمق آن محوطه و تکرار این کار در شبهای متوالی ، قطعات بزرگ یخ ساخته می شده و پس از شکسته شدن به مخزن یخ در زیر گنبد یخچال منتقل می گردیده است .
گنبد خشتی بزرگ ، یخ های انباشته را نگه می داشته که در تابستان ، از آن برای کاروانیان و مردم بهره برداری می کردند.
آسیاب دو سنگی محمد آباد
آسیابی است کم نظیر که در عمق 40 متری زمین قرار گرفته و به « آسیاب دو سنگی » معروف است . قدمت این آسیاب بیش از 150 سال است .
در احداث این آسیاب از مصالح ساختمانی خاصی استفاده نشده و روشنایی و تهویه آن به وسیله چاه هایی به عمق چهل متر تامین می شود .
از نکات جالب معماری این آسیاب ، راهرویی است که به شیوه مناسبی , برای عبور حیواناتی مثل شتر طراحی شده است هر ساله در ایام عید گردشگران از این مکان دیدنی بازدید می کنند و یکی از عجایب طبیعت را با چشم خود می نگرند .
مسجد جامع بفروئیه
مسجد جامع بفروئیه از جمله مساجد جامع میبد با سبک تابستانه – زمستانه است که قدمت آن با توجه به لوح کتبه سر در ورودی آن ، به قرن نهم ق باز می گردد .
تابستان خانه این مسجد با پوشش گنبدی و شامل ایوانی بلند است و در دو طبقه بنا شده است .
گرمخانه مسجد در ضلع شرقی گنبد خانه با اندکی اختلاف سطح بنا شده و گویا در ادوار بعد از ساخت گسترش یافته است .
در سمت قبله گنبد خانه ، فضایی وجود دارد که هم به عنوان محراب مورد استفاده قرار می گید و هم روزنه بادگیری است که هوای زیر گنبد را خنک می کند .
در ضلع شمالی مسجد ، تزئینات کاشی و سرامیک و ساخت یک منار دیده می شود که در دوره اخیر صورت گرفته است
[divider style=”solid” top=”20″ bottom=”20″]
منبع :
کتب : پردیس کویر و سرزمین من ایران نوشته حسین مسرت و مهدی آذر یزدی
