[box type=”shadow” align=”aligncenter” class=”” width=””]مراسم «شاه حسن، شاه حسین» سنت و رسمی قدیمی است که محلاتی در شهرستان میبد برای نشان دادن عزا و ماتم خود نسبت به شهادت حضرت سیدالشهدا(ع) و یارانش از سالیان دور تا به حال برگزار می کنند.[/box]
این مراسم بومی در امام زاده سید صدر الدین قنبر برگزار می شود و عزاداران که متشکل از اعضای تمام هیئت های عزاداری بشنیغان ، میبد بالا ، محله کوچُک و کوچه باغ می باشند از محله میبد بالا با خواندن اشعار مخصوص هر شب از محرم به صورت دسته جمعی، به سمت امامزاده مذکور حرکت می کنند.
دسته كاظميه و كوچه باغ در روبروي مسجد جامع میبد و دسته بشنيغان به عنوان دسته ميهمان در نزديكي امامزاده سيد صدرالدين قنبر به هم مي پيوندند. محله بالا در مسير راه روبروي منزل امين الرعايا با گفتن يك “آه ، واي ، حيدر صفدر علي” به راه خود ادامه مي دهند كه اين شاه كشيدن به دليل سه راه بودن محل براي اطلاع رساني و گرويدن مردم به دسته و نيز احترام به بزرگ محله بوده است .
جلودار این عزاداران را جمعی از اهالی محله بشنیغان میبد تشکیل می دهند که برای احترام به استقبال عزادارانی که از محلات دیگر به امامزاده می ایند ، می روند و بعد پیشاپیش عزادارن حرکت می نمایند و این گروه که گروه اول محسوب می شوند ، بيت اول هركدام از اشعار مخصوص هر شب را می خوانند و گروه بعد که به اصطلاح میهمان امامزاده سید صدر الدین قنبر می باشند و جلودار آنها را سادات تشکیل می دهند بیت دوم شعر را می خوانند و هر دسته هنگام خواندن اشعار می ایستند به جز شبهاي اول و ششم كه اشعار تكراري مي باشد و هنگام خواندن اشعار نمي ايستند.
اشعار شب های محرم
شب اول
محرم است امشب ،شب غم است امشب
خيرالنساء سيه پوش ،در ماتم است امشب
شب دوم
هركه امشب بهر فرزند علي زاري كند (2)
سيل اشكي از قنات در چشم خود جاري كند
قيامت وقت حشر و نشر و ميزان و صراط (2)
هر كجا باشد حسين او را هواداري كند
شب سوم
زين مصيبت در جهان امروز تا روز جزا (2)
مي كنند اهل زمين و آسمان واحسرتا
نه فلك گرديده خاكسترنشين از ماتمش (2)
كعبه زين ماتم سيه پوش است تا روز جزا
شب چهارم
زينب به فغان و ناله مي گفت (2)
كو سرور لافتي حسينم
در دشت بلا به دست كفار (2)
گرديد شهيد نور عينم
شب پنجم
هر محرم در نجف اين ناله ها سر مي زند (2)
حضرت زهرا شكايت نزد حيدر مي برد
كشته فرزند مرا شمر لعين در كربلا (2)
آه واويلا سكينه دست بر سر مي زند
شب ششم
ما زازل گفته ايم ، بعد رسول خدا ، حيدر صفدر علي ، خواجه قنبر علي ،شافع محشر علي ، ساقي كوثر علي ، از همه بهتر علي ، شير خدا پير ما كز غم جان حسين ، سوخت دل و جان ما
شب هفتم
ديده گريون ،سينه بريون ،از غم جان حسين (2)
زآسمان گويد ملائك جان به قربان حسين
ديده گريون ،سينه بريون ،از غم لب تشنگون (2)
ترسم از آه يتيمون چرخ گردد سرنگون
شب هشتم
فرزند رسولي كه شفيع عرصات است (2)
با اهل حرم تشنه لب آب فرات است
جبريل وملائك همه غمگين وسيه پوش (2)
هم خضر،دراين واقعه بيزار حيات است
شب نهم
آه و واويلا كه فردا الوداع خواهد شود (2)
از تن فرزند حيدر سر جدا خواهد شود
آه و واويلا كه فردا بر لب آب فرات (2)
دست عباس علي از تن جدا خواهد شود
شب دهم
شد زلزله در عرش ندانم كه چه شين است (2)
يا شورش محشر شده يا قتل حسين است
برخاست فغان از همه آفاق چه شين است (2)
اي خاك به سركن كه شب قتل حسين است
در شب يازدهم ، دوازدهم و سيزدهم نيز در همين مسير به شام غريبان مي روند كه عزاداري اين سه شب نسبت به قديم كم رنگ تر شده است و فقط شب یازدهم این مراسم برگزار می گردد.
شب يازدهم
در مسير راه عزاداران هر كدام شمع روشني بدست مي گيرند و بعد از خواندن چند بيت شعر مي نشينند و در حال نشسته نيز چند بيت شعر مي خوانند كه اين حالت غم و اندوه و ماتم و عزا مي باشد و مجددا به مسير خود ادامه مي دهند .
شام غریبان حسين امشب است ، امشب است
اول درد و محن زينب است ،زينب است
طفل يتيمي ز حسين گم شده گم شده
زينب از اين غصه دلش خون شده خون شده
حاجتم اين است كه تو اي ساربان سار بان
اين شتران را تو به تندي مران به تندي مران
اي شيعيان امشب
شام غريبان است
آه يتيمان است
شام غريبان است
زينب در افغان است
شام غريبان است
زينب هراسان است
شام غريبان است
زينب پريشان است
شام غريبان است
بيمار و نالان است
شام غريبان است
رأس حسين ابن علي در كوفه مهمان است
بعد از خواندن اشعار مربوط به هر شب زنجیر وار می ایستند و با کشیدن صدای مخصوص (شاه کشیدن) در ادامه شعر «یارون(یاران) عزای کیست که بر دشت کربلا است ماتم نشین ملائکه و صاحب عزا خدا است!» را زمزمه می کنند.
هنگام حرکت زنجیروار عزاداران در میدان (کلک) امامزاده سيدصدرالدين قنبر میبد نیز اشعاری توسط افراد پیشکسوت که اغلب از سادات تشکیل می شوند خوانده می شود .
يارون عزاي كيست كه در دشت كربلاست
ماتم نشين ملائك و صاحب عزا خداست (جواب)
يارون عزاي كيست كه تا بحر و بر بپاست
صاحب عزا خدا و عزاخانه كربلاست
اين ماتم كسي است كه پيغمبر خدا
تا روز رستخيز به اندوه و هم بكاست
اين ماتم كسي است كه در خلد مرتضي
در ماتمش نشسته و در حلقه عزاست
اين ماتم كسي است كه زهرا به باب خود
گويدش به آه ناله كه فرزند من كجاست
اين ماتم كسي است كه در دامن رسول
بودش مكان اي دل غافل كجا رواست
اين ماتم كسي است كه خاك ره درش
برچشم جن و انس و ملائك چو طوطياست
اين ماتم كسي است كه يك ذره تربتش
امراض هر دو كون سراسر بود شفا
اين ماتم كسي است كه آهو به امر حق
آورد بچه نزد وي اكنون كجا رواست
يارون به حربه هاي گروه ستم شهان
از پا فتاد سر به بيابان كربلا
امروز پاره پاره تنش در ميان خون
از ضرب تيرو تيغ سر از پيكرش جداست
يارون عزاي كيست كه تا بحر و بر بپاست
صاحب عزا خدا و عزاخانه كربلاست
اين ماتم كسي است كه بيدل ز ماتمش
همچون هزار در چمن دسته در عزاست
بعد از آن هيئتهاي مهمان با گفتن شاه ( آه ، واي ، حيدر صفدر علي ) زنجيروار به عقب حركت مي كند . گفتنی است در این جا ، عزاداران به دو گروه تقسيم مي شوند و با گفتن ” يا حسن يا حسين ، شاه حسن شاه حسين ، يا حسن يا حسن ، يا حسين يا حسين ” به يكديگر جواب مي دهند . از اين به بعد دسته ، دسته شاه حسن و شاه حسين خوانده مي شود.
لفظ “شاه حسن” و پس از آن لفظ “شاه حسین” در شب هاي اول فقط يك بار و در شب عاشورا به دليل عزيز بودن آن شب و با توجه به بیدار بودن جمعیت تا به صبح چندين مرتبه تكرار مي شود. .
بعد از انجام این مراسم نیز سنت معروف “نخل گردانی” برگزار می شود.
هدف از اجرای این مراسم از قدیم الایام تا به حال ایجاد اتحاد بین محلات با اجرای این رسم نمادین بوده و حلقه زنجیر ایجاد شده توسط عزاداران نیز گویای این مطلب است .
لارم به ذکر است که ، دو روز مانده به آغاز ماه محرم جمع کثیری از زنان محله میبد بالا و محله پایین و دیگر محلات با همکاری تعدادی از مردان اقدام به آب و جارو نمودن کوچه های مسیر این مراسم از مهدیه تا امامزاده سید صدرالدین قنبر می نمایند.این افراد با جمع آوری زباله ها و احیانا سنگ سعی در آن دارند تا مشکلی برای شرکت کنندگان این مراسم به وجود نیاید و کلیه این کوچه ها را جارو می کنند.
گرد آوری : بام میبد
منبع : صدای میبد
ncmco.blogfa.com
