[box type=”shadow” align=”” class=”” width=””]نخل كه سازه اي چوبي و هر تكه از اين سازه نماد و مضموني از واقعه كربلاست، نماد تابوت امام حسين (ع) است، تابوتي كه هرگز وجود نداشت تا وجود نازنين اين امام همام، درون آن قرار گيرد.[/box]
نخل بندی
هر سال، چند روز مانده به اول محرم و ترجیحاً آخرین تعطیلی منتهی به ماه محرم ، مراسم نخل بندی در تمام حسینیه ها و تکایا برگزار می شود. بدین صورت که چند نفر از افراد محل، نخل را آذین بندی می کنند. تزئیناتی که به نخل می بندند شامل شمشیر، سپر، آئینه و سروهایی از جنس چوب است که دور تا دور آن را خنجرهای چوبین احاطه کرده است
نخل برداری
نخل برداري ، تشييع نمادين براي شهداي كربلاست، امام و شهدايي كه تشييعي متفاوت از همه انسانها داشتند، تشييعي كه به جاي آنكه پيكر بر شانه هاي عزاداران قرار گيرد، سرها بر نيزه هاي عداوت قرار گرفت.
عزاداران حسيني در يزد، اعتقاد راستيني به عمل نخل برداري دارند، تا حدي كه براي رفتن در زير نخل و شركت در نخل برداري، نذر مي كنند و يا بهترين دام خود را در پاي نخل، قرباني مي نمايند و حتي برخي براي رفع حاجت خود به نخل متوسل مي شوند و يا بعضي هرگاه به نخل برسند، به نخل، سلام مي دهند و دست بر آن سوده، به سر و صورت و اندام خود به تيمن و تبرك مي كشند.
مردم يزد امروز با گذشت بيش از هزار سال از آن واقعه تاريخي، هر سال براي امام حسين (ع) تشييع پیکر برگزار مي كنند تا شايد مرحمي براي زخم دل خود بيابند.
هر ساله در يك يا چند روز از دهه اول محرم و حتي تا سيزدهم محرم، اقدام به «نخل برداري» يا به گفته خودشان «نقل برداري» مي نمايند. البته در شهادت برخي ديگر از ائمه هدي نيز ممكن است مراسم نخل برداري را به جا آورند. مراسم نخل برداري در شهر هاي تابعه و حتي روستا ها كه عموماً داراي نخل هستند نيز برگزار مي شود.
گفتني است كه چند سالي است در برخي جا ها، نخل كوچكي را تهيه و به گروهي از نوجوانان مي سپارند تا پيشاپيش نخل بزرگ به حركت درآورند، تا هم نوجوانان براي رفتن به زير نخل بزرگ در سال هاي آينده تمرين كنند و هم بر عظمت نخل برداري، افزوده، و دل هاي بيشتري رقيق گردد.
صديقه رمضانخاني ، يكي از پژوهشگران فرهنگ عامه يزد در مورد آيين كهن عزاداري و نخل برداري در يزد در گفتگویی که با خبرنگار مهر انجام داده است ،اظهار داشته : نخل سازه اي چوبي است كه با چوب اسکلت بندی شده است. برای پایه های آن، چهار قطعه چوب به صورت عمودی در چهار طرف و برای بلند کردن آن چند قطعه چوب به صورت افقی تعبیه شده است.
هر عنصر به كار برده شده در نخل، نمادي از يك حادثه و متعلق به شخصي در حادثه كربلاست.
صديقه رمضانخاني افزود: مردم و عزاداران هر کدام از عناصر به کار برده شده در نخل را نمادی از یک حادثه و متعلق به شخص خاصی در حادثه کربلا می دانند.
وی در تشریح برخی از این نمادها عنوان کرد: چوب نخل به عنوان پیکر سیدالشهدا، سیاهپوش کردن به عنوان پارچه سیاه روی پیکر، شمشیر و نیزه ها به علامت تیر و نیزه های وارد شده بر بدن امام حسین (ع)، سرو نخل به عنوان قد و قامت علی اکبر (ع)، آیینه به عنوان نور وجود مبارک امام حسین(ع)، علمهایی که بر نخل بسته می شود به عنوان علمدار امام حسین(ع)، پارچه های زینتی که بر نخل می بندند به عنوان حجله حضرت قاسم (ع)، زنگهایی که در قدیم بر آن می بستند به عنوان زنگ کاروان امام حسین(ع)، عزادارانی که نخل را بر می دارند به عنوان تشییع کنندگان و …. برای مردم شناخته شده است.
رمضانخاني ادامه داد: هر چند امروز نخلهایی با این وسعت تزئین کمتر دیده می شود و تنها به سیاه پوش کردن و تزئینات ساده بسنده می شود اما باز هم نخل بندی و نخل گردانی، آیینی باشکوه است که با عظمت خاصی در بین یزدیها برگزار می شود و از جمله آیین هایی است که کمتر به فراموشی سپرده شده و از همه مهمتر اینکه کمتر دچار تحریف شده است.
مراسم های نخل برداری در شهرستان میبد
– نخل برداری شب اول محرم که عزاداران، نخل را از امام زاده میر شمس الحق و همچنین حسینیه کوچُک به سمت امامزاده سید صدرالدین قنبر می آورند.
– نخل برداری روز اول محرم که اهالی فیروزآباد نخلی را از محلی به نام سلطان رشید به سمت حسینیه بزرگ فیروزآباد می آورند.
– نخل برداری روز اربعین که از حسنیه اعظم شهیدیه به سمت حسینیه خواجه خضر انتقال می دهند.
– نخل برداری روز آخر ماه صفر مصادف با شهادت حضرت امام رضا (ع) که اهالی مهرجرد، نخل را از حسینه بزرگ این محل به سمت امامزاده خدیجه خاتون برده و بعد از عزاداری و نوحه خوانی مجدداً به مکان قبلی، باز می گردانند.
البته در سالهای اخیر، اکثر هیئت ها، برای خودشان نخل مستقلی دارند و از چند روز مانده به محرم و در طول ماه محرم و صفر اقدام به نخل برداری می کنند.
محمد رضا جانب اللهی یکی از پژوهشگران میبدی اظهار داشت : در بعضی از محلات میبد مانند محله بشنیغان، میبد و محله کوچُک در عصر آخرین روز از ماه دی الحجه ، نخلهایی را از امام زاده میر شمس الحق و همچنین حسینیه کوچُک به سمت امامزاده سید صدرالدین قنبر می آورند.
بعد از آوردن نخل به امامزاده به نخل گردانی در صحن امامزاده و نوحه سرایی پرداخته می شود.
محمد رضا جانب اللهی افزود : ذر این روز مردم به جمع آوری هیزم پرداخته و در هر گوشه ای از صحن امامزاده سید صدر الدین قنبر آتشی را روشن می کنند که این آتش نماد عزاداری می باشد و سالیانی است که سینه به سینه نقل گشته و نسل در نسل پا بر جا مانده است .
مراسم روشن کردن آتش یک رسم نمادین است که هر ساله برگزار می شود و مردم با اعتقاد به برآورده شدن حاجاتشان به برافروخته کردن آتش در پای نخل و همین طور روشن کردن شمع زیر نخل می پردازند.
گرد آوری : بام میبد
منابع :
وطن پویان – محمد رضا جانب اللهی
خبرگزاری مهر
حوزه هنری یزد
